- Home
- Kennis & advies
- Het verhaal van de tussenwervelschijf: wat er 's nachts in je rug gebeurt.
Het verhaal van de tussenwervelschijf: wat er 's nachts in je rug gebeurt.

Ilyas Merl
Fysiotherapeut & gecertificeerd slaapadviseur

Als je ligt, nemen je tussenwervelschijven weer vocht op. Fysiotherapeut Ilyas Merl legt uit waar het bij matras en slaaphouding op aankomt.
Tussenwervelschijf & rugpijn
Rugpijn, spierspanning of een hernia kunnen je levenskwaliteit flink beperken.
Juist 's nachts vinden veel mensen met klachten het lastig om een prettige slaaphouding te vinden en goed door te slapen. Het matras, een ontlastende slaaphouding en voldoende slaap spelen een belangrijke rol bij het herstel van je rug 's nachts. Maar hoe herstellen de tussenwervelschijven zich tijdens de slaap, en waar moeten mensen met rugklachten op letten bij de keuze van hun matras?
Hoe ontstaan tussenwervelschijfproblemen en rugpijn?
Zolang de tussenwervelschijven hun werk doen, merk je ze nauwelijks op. Ze liggen tussen de wervellichamen van de wervelkolom en werken als elastische buffers die belasting opvangen en bewegingen mogelijk maken. Als er veranderingen of klachten optreden, kan dat zich uiten in rugpijn en een beperkte beweeglijkheid.
De oorzaken van tussenwervelschijfproblemen zijn divers. Naast veranderingen door de leeftijd kunnen ook erfelijke aanleg, herhaalde lichamelijke belasting en bepaalde bewegingspatronen een rol spelen. Lang zitten, weinig bewegen en verkeerd of zwaar tillen kunnen de rug extra belasten.
Een hernia ontstaat wanneer tussenwervelschijfweefsel naar buiten treedt en naburige zenuwen kan irriteren of onder druk kan zetten. Vooral de lendenwervelkolom is vaak getroffen. Typische klachten zijn pijn in de onderrug die kan uitstralen naar de billen of de benen. Afhankelijk van de ernst kunnen ook tintelingen, gevoelloosheid of spierzwakte optreden.
Hoe beïnvloedt een hernia de slaap?
Rugpijn en slaapproblemen komen vaak samen voor. Bij een hernia kunnen stekende of trekkende pijnen het indommelen bemoeilijken en ervoor zorgen dat je 's nachts steeds wakker wordt. Ook omdraaien in bed of 's ochtends opstaan kan vervelend zijn.
Hoe hinderlijk de klachten zijn, hangt onder meer af van welk deel van de wervelkolom is aangedaan en of er zenuwen geprikkeld worden. Een ongunstige slaaphouding kan pijn verergeren, terwijl een voor jou persoonlijk prettige slaaphouding kan helpen om je rug te ontlasten.
Goede nachtrust is belangrijk voor het lichamelijk herstel en je algemene welzijn. Als je door rugpijn structureel slecht slaapt, is het daarom niet alleen zinvol om je slaapomgeving te bekijken, maar ook om de oorzaak van de klachten medisch te laten onderzoeken.
Welk matras is het juiste bij een hernia?
Het juiste matras bij een hernia kan helpen om drukplekken te verminderen en een prettige, zo natuurlijk mogelijke houding van de wervelkolom te ondersteunen. Er is echter geen matras dat voor iedereen met tussenwervelschijfproblemen even geschikt is.
Vooral de individuele lichaamsbouw, het lichaamsgewicht, de voorkeurshouding in bed en het persoonlijke ligcomfort zijn bepalend. Een goed matras ondersteunt het lichaam voldoende en geeft tegelijk op de juiste plekken mee.
Vooral de ondersteuning van de wervelkolom is belangrijk: schouders en bekken moeten op de juiste manier kunnen wegzakken, terwijl de wervelkolom zo natuurlijk mogelijk uitgelijnd blijft. Ook de lendenen moeten voldoende steun krijgen, zonder dat er onprettige druk ontstaat.
Waar moet je op letten bij het kopen van een matras bij rugpijn?
Persoonlijke lichaamsaanpassing: Het matras moet schouders, bekken en taille ondersteunen, afgestemd op jouw lichaamsbouw.
Passende hardheidsgraad: Een matras mag niet te hard en niet te zacht zijn. De juiste hardheidsgraad hangt onder meer af van je lichaamsgewicht, lichaamsbouw en ligcomfort.
Drukverlaging: Een gelijkmatige drukverdeling kan helpen om drukplekken en onprettige belasting te verminderen.
Stevige ondersteuning: De wervelkolom moet in je voorkeurshouding zo natuurlijk mogelijk worden gelegd.
Goed slaapcomfort: Een prettig ligoppervlak kan ervoor zorgen dat je makkelijker in slaap valt en 's nachts minder vaak van houding hoeft te wisselen omdat het ongemakkelijk is.
Een ergonomisch matras is geen medisch eenduidig omschreven type matras en geen garantie op genezing. Doorslaggevend is of het matras aansluit bij jouw persoonlijke behoeften en je slaapcomfort verbetert.
Welke slaaphouding is aan te raden bij een hernia?
De beste slaaphouding bij een hernia verschilt per persoon. Het doel is om je rug zo prettig mogelijk te leggen en pijnlijke belasting te vermijden.
Zijligging: Veel mensen vinden de zijligging prettig. Een kussen tussen de knieën kan helpen het bekken uit te lijnen en een overmatige draaiing van de wervelkolom te verminderen. Belangrijk is dat schouder noch heup onprettig onder druk komt te staan.
Rugligging: Ook op je rug liggen kan bij rugpijn ontlastend zijn. Een kussen onder de knieën kan helpen de spanning in de onderrug te verminderen. Of deze houding geschikt is, hangt af van jouw klachten.
Buikligging: Voor sommige mensen is buikligging minder prettig, omdat het de nek kan draaien en de belasting op de onderrug kan vergroten. Het hoeft echter niet per se vermeden te worden, zolang het geen klachten veroorzaakt.
Over het algemeen geldt: de beste slaaphouding bij rugpijn is die waarin je rug zo ontspannen mogelijk aanvoelt en de pijn niet toeneemt. Bij aanhoudende klachten kan fysiotherapeutisch advies helpen om geschikte slaaphoudingen te vinden.
Hoe herstellen de tussenwervelschijven tijdens de slaap?
Tussenwervelschijven bestaan voor een groot deel uit water en hebben slechts een beperkte eigen bloedtoevoer. Gedurende de dag worden ze belast door het lichaamsgewicht en het dagelijks leven. Daarbij verliezen ze tijdelijk vocht. Tijdens langere ontlastingsfasen, vooral liggend, kunnen ze weer vocht opnemen.
Deze natuurlijke wisseling tussen belasting en ontlasting is onderdeel van de normale werking van de tussenwervelschijven. Het betekent echter niet dat een hernia alleen door slaap of een bepaald matras geneest.
Voor het herstel van je rug zijn meerdere factoren belangrijk: voldoende slaap, regelmatig en aangepast bewegen, een ergonomische slaapomgeving en verstandig omgaan met lichamelijke belasting. Welke maatregelen bij een hernia het best passen, hangt af van de individuele diagnose en de klachten.
Conclusie: het juiste matras kan je rug ondersteunen tijdens de slaap
Een hernia en aanhoudende rugpijn kunnen je dagelijks leven en nachtrust flink beïnvloeden. Een geschikt matras dat je lichaam persoonlijk ondersteunt en drukbelasting vermindert, kan helpen om een prettigere slaaphouding te vinden en de slaapkwaliteit te verbeteren.
Of zijligging of rugligging, zacht of steviger matras: doorslaggevend is dat de wervelkolom zo natuurlijk mogelijk ligt en de slaaphouding geen extra klachten veroorzaakt. De ontlasting 's nachts ondersteunt het normale herstel van het lichaam, maar vervangt geen gerichte behandeling.
Bij aanhoudende of terugkerende klachten aan de tussenwervelschijven is medisch onderzoek verstandig. Afhankelijk van de diagnose kunnen fysiotherapie, aangepast bewegen en andere medische maatregelen onderdeel van de behandeling zijn. Bij nieuwe problemen met het plassen of de ontlasting, gevoelloosheid in het kruis of snel toenemende spierzwakte is direct medisch onderzoek nodig.
Met een persoonlijk passend matras, voldoende rust en een behandeling die op je klachten is afgestemd, leg je een belangrijke basis voor betere slaap en een rugvriendelijk dagelijks leven.
Wil je ontdekken welk matras bij een hernia bij jouw lichaam past?
Bij slaapTEQ staan jouw persoonlijke ligbehoeften centraal. Onze gecertificeerde slaapexperts van het Proschlaf Instituut helpen je een passend slaapsysteem te vinden. Tijdens een gratis analyse op de gepatenteerde ligsimulator worden jouw ligeigenschappen vastgelegd en gebruikt als basis voor een persoonlijk advies.
Door de modulaire opbouw van het slaapTEQ-slaapsysteem kunnen verschillende steunbehoeften worden meegenomen in de samenstelling van jouw matras.
Plan je vrijblijvende afspraak bij slaapTEQ en ontdek hoe een op jou afgestemd slaapsysteem je ligcomfort kan verbeteren.